Yüksek yapıların yıkımından patlayıcı kullanılan uygulamalara, fenni mesuliyet şartlarından yıkım ruhsatlarının süresine kadar birçok başlıkta yeni düzenlemeler getirildi. Değişikliklerin büyük bölümü 12 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, binaların yıkım süreçlerine ilişkin kuralları yeniden düzenledi. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 12 Ağustos 2026 tarihli ve 33338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yeni düzenlemeyle özellikle yüksek yapıların yıkımı, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen yıkımlar, fenni mesuliyet ve yıkım ruhsatlarının süresi konusunda yeni hükümler getirildi.
Yüksek ve çok yüksek yapı tanımları getirildi
Yönetmelikle yıkım süreçlerinde kullanılacak yeni yapı sınıfları tanımlandı.
Buna göre bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar “yüksek yapı” olarak kabul edilecek.
Bina yüksekliği 51,50 metreyi veya yapı yüksekliği 60,50 metreyi aşan yapılar ise “çok yüksek yapı” olarak değerlendirilecek.
Yüksek yapıların tamamen veya kısmen yıkımına ilişkin teknik ve idari işlemler, yönetmeliğe eklenen EK-5’teki özel esaslara göre yürütülecek.
Bu yapılarda yıkım sırasında toz, gürültü ve titreşim sınırlarına uyulması; şantiye çevresinin uygun şekilde korunması ve yapının özelliklerine göre yıkım yönteminin belirlenmesi gerekecek.
18,50 metrenin altındaki binalarda yeni fenni mesuliyet düzenlemesi
Yönetmeliğin dikkat çeken değişikliklerinden biri de fenni mesuliyet konusunda yapıldı.
Yeni düzenlemeye göre bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binaların yıkımında kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak.
Ancak yapının bitişik nizamda olması, karma taşıyıcı sisteme sahip bulunması, planda veya düşeyde yapısal düzensizlik içermesi ya da sağlık ve eğitim tesisleri ile kültür ve tabiat varlıklarının yakınında bulunması gibi risk oluşturan durumlarda ilgili idare, 18,50 metrenin altındaki yapılar için de fenni mesuliyet isteyebilecek.
Patlayıcı ile gerçekleştirilen yıkımlarda ve ikiden fazla bodrum katı bulunan binaların yıkımında ise fenni mesuliyet zorunlu olacak.
Patlayıcıyla yıkıma daha sıkı teknik şartlar
Patlayıcı kullanılan yıkımlar için yönetmelikte daha ayrıntılı bir teknik çerçeve oluşturuldu.
Bu tür yıkımlarda fenni mesuliyete ek olarak patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilecek.
Patlatmadan sorumlu mühendis ile yıkım planının müellifi, yıkım sırasında şantiyede birlikte bulunacak. Patlatmadan sorumlu mühendisin belirlenen mühendislik alanlarından mezun olması ve patlayıcı kullanımı konusunda gerekli yetkinliğe sahip olması gerekecek.
Ateşleyiciler için ise B sınıfı yeterlik belgesi şartı getirildi.
Patlatma öncesinde meteorolojik koşullar değerlendirilecek. Patlama ve hava şoku dalgaları kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleriyle ölçülecek, yıkım ise yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak.
Gerekli görülmesi halinde test patlatması yapılabilecek.
Yıkım ruhsatına üç aya kadar ek süre
Yeni düzenlemeyle bazı durumlarda yıkım ruhsatının süresinin uzatılmasının da önü açıldı.
Bitişik nizam veya yüksek yapı olması, çevre koşullarının makineyle yıkımı zorlaştırması ya da mücbir sebeplerin ortaya çıkması halinde, müteahhidin talebi ve ilgili idarenin uygun görmesi şartıyla yıkım ruhsatı bir defaya mahsus olmak üzere en fazla üç ay uzatılabilecek.
Kamu yıkımlarına ilişkin istisna
6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilecek yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmayacak.
Yıkım planı hazırlanması gereken durumlarda ise fenni mesuliyet ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından üstlenilecek.
Bu düzenlemeye ilişkin hüküm 12 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Akustik raporlarda da yeni şartlar
Yıkım faaliyetlerine ilişkin akustik raporların, Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen uzmanlık şartlarını taşıyan kişiler tarafından hazırlanması öngörülüyor.
Rapora, ilgili diploma ile yıkım ve patlatma eğitimlerine ilişkin sertifikaların da eklenmesi gerekecek.
Değişikliklerin çoğu bir yıl sonra yürürlükte
Yönetmelik değişikliğinin tamamı bugün itibarıyla uygulanmayacak.
6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca gerçekleştirilecek yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmayacağına ilişkin hüküm 12 Ağustos 2026’da yürürlüğe girerken, diğer değişiklikler 12 Ağustos 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte özellikle yüksek yapı ve patlayıcılı yıkımlarda teknik planlama, mühendislik sorumluluğu, saha güvenliği ve ölçüm-kayıt süreçlerinin daha ayrıntılı kurallara bağlanması hedefleniyor.
